લંડન / રેન્કવાયર.એઆઈ / – વધતી જતી વૈજ્ઞાનિક સંશોધન પુષ્ટિ કરે છે કે યુરોપને અસર કરતી તીવ્ર પાણીની અછત માટે માનવ પ્રવૃત્તિઓ સીધી રીતે જવાબદાર છે. સમગ્ર ખંડમાં દુષ્કાળને વધુ ખરાબ કરવામાં આબોહવા પરિવર્તન મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી રહ્યું છે. વૈજ્ઞાનિકોની એક આંતરરાષ્ટ્રીય ટીમે દર્શાવ્યું છે કે વરસાદના અભાવને બદલે ભારે ગરમી, અભૂતપૂર્વ શુષ્ક પરિસ્થિતિઓ પાછળ મુખ્ય ચાલક તરીકે કામ કરે છે. જૂનમાં રેકોર્ડબ્રેક તાપમાનને પગલે આ પ્રદેશ હાલમાં ક્ષીણ થતી નદી પ્રણાલીઓ, લાગુ પાણી પ્રતિબંધો અને વ્યાપક જંગલી આગનો સામનો કરી રહ્યો છે. નવીનતમ વિશ્લેષણ દર્શાવે છે કે ગરમ વાતાવરણ તળાવો, નદીઓ અને માટીમાંથી બાષ્પીભવનને ઝડપી ગતિએ વેગ આપે છે. જોકે આ વસંતમાં સરેરાશ કરતા ઓછો વરસાદ પડ્યો, માનવ પ્રભાવને કારણે તાપમાનમાં વધારો થવાથી એક સામાન્ય શુષ્ક સમયગાળાને ગંભીર કટોકટીમાં પરિણમી ગયો.
વર્લ્ડ વેધર એટ્રિબ્યુશન ગ્રુપ દ્વારા પ્રકાશિત આ અભ્યાસમાં વિગતો આપવામાં આવી છે કે કેવી રીતે વધતા તાપમાન કુદરતી પાણીના સ્ત્રોતોને સક્રિય રીતે ડ્રેઇન કરી રહ્યું છે. ઇમ્પિરિયલ કોલેજ લંડનના સંશોધક મરિયમ ઝકરિયાએ નિર્દેશ કર્યો કે દુષ્કાળ મુખ્યત્વે વરસાદમાં ઘટાડો થવાનું પરિણામ નથી પરંતુ ગરમ વાતાવરણ જમીન પર ભેજની ઉણપનું પરિણામ છે. આ ગતિશીલતાનો અર્થ એ છે કે જ્યાં વરસાદની પેટર્ન સ્થિર રહે છે ત્યાં પણ દુષ્કાળનું જોખમ વધતું રહે છે. વૈજ્ઞાનિકો સમજાવે છે કે ગરમ વાતાવરણમાં તાપમાનમાં દરેક 1 ડિગ્રી સેલ્સિયસ વધારા માટે લગભગ સાત ટકા વધુ પાણીની વરાળ હોઈ શકે છે. આ વધેલી ક્ષમતાના પરિણામે માટી અને વનસ્પતિ જીવનમાંથી બાષ્પીભવન વધે છે, જે સમગ્ર લેન્ડસ્કેપને અસર કરે છે.
અદ્યતન કોમ્પ્યુટર મોડેલો સાથે વ્યાપક હવામાન ડેટાનું વિશ્લેષણ કરીને, સંશોધકોએ મૂલ્યાંકન કર્યું કે આજના ગરમ વાતાવરણમાં આ હવામાન ચરમસીમાઓ કેટલી વધુ શક્યતા છે, જે વિશ્વ 1.4 ડિગ્રી સેલ્સિયસ ઠંડુ હતું તેની સરખામણીમાં. પરિણામો દર્શાવે છે કે પશ્ચિમ યુરોપમાં માટી હવે માનવ-પ્રેરિત ગરમી વિના પાંચ ગણી વધુ શુષ્કતા માટે સંવેદનશીલ છે. પૂર્વી યુરોપમાં, આ જ માટી ભેજની ઉણપ 11 ગણી વધુ સંભવિત છે. અભ્યાસમાં એ પણ જાણવા મળ્યું છે કે પશ્ચિમ યુરોપમાં એપ્રિલથી જૂન દરમિયાન જોવા મળેલા ખૂબ ઊંચા બાષ્પીભવન માંગ સ્તરની શક્યતા લગભગ 80 ગણી વધી ગઈ છે. પરિણામે, વરસાદની ખાધ જે અગાઉ ગંભીર દુષ્કાળનું કારણ ન હોત તે હવે વધુ સૂકી જમીન તરફ દોરી જાય છે.
જમીનના ભેજ પર અતિશય ગરમીની અસરો
ETH ઝુરિચના વૈજ્ઞાનિક ડોમિનિક શુમાકરે ઉનાળો આવે તે પહેલાં વસંતઋતુમાં અસામાન્ય માટી સૂકવવાનું વલણ કેવી રીતે સ્પષ્ટ થઈ જાય છે તે પર ભાર મૂક્યો. તેમણે સમજાવ્યું કે જેમ જેમ તાપમાન વધે છે તેમ તેમ વાતાવરણની તરસ ઝડપી બને છે, જે નદીઓ, તળાવો, જળાશયો અને જમીનમાંથી મહત્વપૂર્ણ ભેજ ખેંચે છે. વર્ષની શરૂઆતમાં પ્રમાણમાં ભીની શરૂઆત અને ભારે ગરમીના સંયોજને મોટા જંગલી આગ માટે આદર્શ પરિસ્થિતિઓ બનાવી છે. માટીની ભેજનું ઝડપી નુકસાન જમીનને આગ માટે તૈયાર કરે છે, જેના કારણે અનેક દેશોમાં ગંભીર આગ લાગી છે. આ તારણો એ ખ્યાલને મજબૂત બનાવે છે કે આબોહવા પરિવર્તન યુરોપમાં દુષ્કાળને વધુ તીવ્ર બનાવી રહ્યું છે, હવામાન પેટર્નને વધુને વધુ ખતરનાક ચક્રમાં ફેરવી રહ્યું છે.
વ્યાપક માટી ભેજના ઘટાડાને કારણે કૃષિ ક્ષેત્ર અસાધારણ તણાવ હેઠળ છે. ચાલુ દુષ્કાળ ખેડૂતો પર ભારે દબાણ લાવી રહ્યો છે, જેના પરિણામે ઘણા દેશોમાં ઐતિહાસિક પાક નિષ્ફળ ગયો છે. ઉદાહરણ તરીકે, ફ્રાન્સમાં ૫૦ વર્ષમાં મકાઈનો સૌથી ઓછો પાક થવાનો અંદાજ છે, જે પ્રાદેશિક ખાદ્ય પુરવઠામાં મોટો વિક્ષેપ દર્શાવે છે. દરમિયાન, રોમાનિયાએ દસ લાખ હેક્ટરથી વધુ મકાઈ ગુમાવી દીધી છે, જે કૃષિ પુરવઠા શૃંખલાની સ્થિરતા માટે વધુ જોખમી છે. આ સ્થાનિક અછત, ચાલુ વૈશ્વિક સંઘર્ષો સાથે, ખાદ્ય ભાવમાં વધારો કરવાની અને ઓછી આવક ધરાવતી વસ્તીને અપ્રમાણસર અસર કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.
ઓછા વરસાદ અને ગરમીથી દુષ્કાળની સ્થિતિ વધે છે
દુષ્કાળની હાઇડ્રોલોજિકલ અસરો આર્થિક પરિણામોને વધુ ખરાબ કરી રહી છે, જેમાં નદીઓના સ્તરમાં અસામાન્ય રીતે ઘટાડો મુખ્ય પરિવહન નેટવર્કને વિક્ષેપિત કરી રહ્યો છે. મુખ્ય શિપિંગ માર્ગો વિક્ષેપોનો અનુભવ કરી રહ્યા છે જે સમગ્ર ખંડમાં પાણીની અછતની તીવ્રતા પર ભાર મૂકે છે. નદીના પ્રવાહમાં ઘટાડો એવા પ્રદેશોમાં ઊર્જા ઉત્પાદનને ધમકી આપે છે જે હાઇડ્રોપાવર પર ખૂબ આધાર રાખે છે. કોપરનિકસ ક્લાઇમેટ ચેન્જ સર્વિસના ડેટાએ પુષ્ટિ આપી છે કે આ જૂન પશ્ચિમ યુરોપમાં અત્યાર સુધીનો સૌથી ગરમ મહિનો હતો. ઘટતા પુરવઠાને બચાવવા માટે ઘણા દેશોએ પહેલાથી જ બિન-આવશ્યક પાણીના ઉપયોગ પર કટોકટી પ્રતિબંધો અથવા કામચલાઉ પ્રતિબંધો લાદી દીધા છે.
વૈજ્ઞાનિકો ચેતવણી આપે છે કે જો વૈશ્વિક તાપમાનમાં વધારો થતો રહેશે, તો આવી દુષ્કાળની સ્થિતિઓની આવૃત્તિ વધુ વધી શકે છે. આ તીવ્ર બાષ્પીભવન-સંચાલિત પરિસ્થિતિઓ પહેલાથી જ 1.4 ડિગ્રી સેલ્સિયસ તાપમાન સાથે થઈ રહી છે. નિષ્ણાતો ભાર મૂકે છે કે જો ઉત્સર્જન ઝડપથી ઘટાડવામાં ન આવે, અને જો આગાહી મુજબ તાપમાન 2.8 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી પહોંચે, તો આ પરિસ્થિતિઓની શક્યતા બમણી થઈ શકે છે. આક્રમક શમન પ્રયાસો વિના, ખંડ સતત ગરમ અને શુષ્ક ઉનાળો દ્વારા ચિહ્નિત ભવિષ્યનો સામનો કરી રહ્યો છે.
"વૈજ્ઞાનિક પુરાવા વધતા તાપમાનને ગંભીર યુરોપીય દુષ્કાળની પરિસ્થિતિઓ સાથે જોડે છે" પોસ્ટ પ્રથમ "અરબ સ્પાર્ક: સમાચાર જે અરેબિયાના વેગને કેપ્ચર કરે છે" પર પ્રકાશિત થઈ.